Article on other languages:
- Litaue
- Litauen
- ሊትዌኒያ
- Lituania
- Liþuania
- لتوانيا
- ܠܬܘܢܝܐ
- Lituania
- Lituaña
- Litva
- Lituania
- Литва
- ལེ་སུ་ནི་ཡྰ།
- লিথুয়ানিয়া
- Lituania
- Litvanija
- Lituània
- Литви
- Litwanya
- Lituania
- Litvaniya
- Litva
- Lëtewskô
- Литъва́
- Литва
- Lithwania
- Litauen
- Litauen
- Litwanya
- Litawska
- Λιθουανία
- Lithuania
- Litovio
- Lituania
- Leedu
- Lituania
- لیتوانی
- Liettua
- Litava
- Lituanie
- Lituanie
- Lituanie
- Litouwen
- An_Liotuáin
- Liotuàinia
- Lituania_-_Lietuva
- Lituaña
- Yn_Litaan
- Lituania
- ליטא
- लिथुआनिया
- Litva
- Litawska
- Lityani
- Litvánia
- Լիտվա
- Lituania
- Lituania
- Lituania
- Lituania
- Lituania
- Litháen
- Lituania
- リトアニア
- Lituania
- ლიტვა
- Litwanya
- Литуания
- 리투아니아
- Littaue
- Lîtvanya
- Литва
- Lithouani
- Литва
- Lituania
- Litauen
- Litouwe
- Lituania
- Lituània
- Litwani
- Lietuva
- Lietuva
- Литва
- Lithuania
- Литванија
- ലിത്വാനിയ
- Литва
- लिथुएनिया
- Lithuania
- Litwanja
- Lithuania
- Lituantlān
- Lituania
- Litauen
- लिथुआनिया
- लिथुआनिया
- Litouwen
- Litauen
- Litauen
- Lituania
- Lithuanie
- Lituània
- Литва
- Lithuania
- Litaun
- Litwa
- Lituania
- لېتوانيا
- Lituânia
- Lituwa
- Lituania
- Lituaniya
- Lituania
- Литва
- लिथ्वानिया
- Lituania
- Lituania
- Lithuanie
- Lietuva
- Litva
- Lithuania
- Litva
- Litva
- Lituania
- Литванија
- Lituania
- Litauen
- Lituanya
- Litwa
- லித்துவேனியா
- Lituánia
- Литва
- ประเทศลิทัวเนีย
- Litva
- Litwaniya
- Lituwenia
- Litvanya
- Litua
- Литва
- Литва
- Litva
- Łituania
- Litva
- Litouwn
- Lietuvän
- Litwaneye
- Lituania
- Lituwaani
- 立陶宛
- ליטע
- 立陶宛
|
|||||
| Нацыянальны дэвіз: Vienybė težydi | |||||
 |
|||||
| Афіцыйная мова | Літоўская | ||||
| Сталіца | Вільня | ||||
| Найбуйнейшы горад | Вільня | ||||
| Урад | Парламенцкая рэспубліка Валдас Адамкус Гедзімінас Кіркілас |
||||
| Плошча - Агульная - % вады |
122-е месца ў свеце 65 200 км2 нязначны |
||||
| Насельніцтва - Агульнае (2005) - Шчыльнасць |
125-е месца ў свеце 3 596 617 55/км² |
||||
| ВУП - Агульны (2005) - на душу насельніцтва |
77-е месца ў свеце $49,38 млрд $13 700 |
||||
| Валюта | Літоўскі літ (LTL) |
||||
| Часавы пояс - улетку |
EET (UTC+2) EEST (UTC+3) |
||||
| Незалежнасць -Абвешчаная -Прызнаная -Згубленая Незалежнасць |
Ад Расійскай Імперыі 16 лютага 1918 12 ліпеня 1920 1940 Ад СССР 11 сакавіка 1990 4 лютага 1991 |
||||
| Дзяржаўны гімн | Tautiška Giesmė | ||||
| Аўтамабільны знак | LT | ||||
| Дамен верхняга ўзроўню | .lt | ||||
| Тэлефонны код | +370 |
||||
 |
|||||
ЛІТВА, Літо́ўская Рэспу́бліка — краіна ў паўночнай Еўропе. Самая вялікая з трох балтыйскіх краін. Мяжуе з Латвіяй на поўначы, Беларуссю на паўднёвым усходзе, Польшчай на поўдні і расійскім анклавам – Калінінградскай вобласцю на паўднёвым захадзе. Член Еўрапейскага саюзу з 1 мая 2004.
Змест |
Гісторыя
Упершыню Літва (Lituae) згадваецца пад 1009 у Кведлінбурскіх аналах (Annales Quedlinburgenses) у сувязі з забойствам літоўскімі паганцамі Бруна Кверфурцкага. На поўдні і ўсходзе Літва непасрэдна межавала з Руссю — Полацкай зямлёй і Гарадзенскім княствам, зазнала іх значны ўплыў і мела з імі сталыя стасункі, плаціла даніну Полацкаму княству, літоўцы удзельнічалі ў вайсковых паходах полацкіх князёў.
Адміністрацыйны падзел
Асновы цяперашняга адміністрацыйнага падзелу датуюцца 1994 годам, апошнія змены якога адносяцца да 2000 года. Гэтыя змены былі звязаныя з уступам краіны ў Еўрапейскі Саюз. Літва мае трохузроўневую сістэму адміністрацыйнага падначалення: яна падзеленая на 10 акруг (па-літоўску: адз.лік — apskritis, мн.лік — apskritys), якія ў сваю чаргу падзяляюцца на 60 самаўпраўленняў (па-літоўску: адз.лік — savivaldybė, мн.лік — savivaldybės), якія складаюцца з 500 старасцействаў (па-літоўску: адз.лік — seniūnija, мн.лік — seniūnijos).
Геаграфія
Плошча Літвы - 65 200 кв. км.
Літва мяжуе з (у дужках - працягласць мяжы):
Літва размешчана ў паўночнай Еўропе і з'яўляецца самай вялікай і населенай прыбалтыйскай краінай. Мае каля 99 кіламетраў пясчанага берагу, з іх 38 кіламетраў берагу, які вядзе ў адкрытае Балтыйскае мора. Літве належыць таксама частка Куршскай касы і акваторыі Куршскага заліва.
Літва размешчаная на заходняй ускраіне Ўсходне-Еўрапейскай раўніны. Ландшафт раўнінны, нізінны. Вышыня над узроўнем мора не перавышае 300 метраў. Найвышэйшы пункт: Высокая гара (293,8 м). У цэнтральнай частцы Літвы, з поўначы на поўдзень, працягнулася Сярэднелітоўская нізіна з вышынямі 16–90 м над у.м. Вузкая нізіна з вышынямі да 50 м апаясвае Балтыйскае ўзбярэжжа. Найбольш прыўзнятыя часткі тэрыторыі – Балтыйская града з вышынямі да 294 м, якая працягнулася з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход уздоўж мяжы з Беларуссю, і Жамойцкае ўзвышша на захадзе.
Літва знаходзіцца ў пераходнай зоне паміж марскім і кантынентальным кліматам. Сярэднемесячныя тэмпературы студзеня –5 °С, ліпеня 17 °С. Гадавая сума ападкаў – ад 540 мм у цэнтральных раёнах да 930 мм на ўзбярэжжы. Тры чвэрці атмасферных ападкаў выпадае ў выглядзе дажджоў. Увесну і ўвосень частыя туманы, узімку – адлігі.
Вялікая частка тэрыторыі Літвы мае спрыяльныя ўмовы для вядзення сельскай гаспадаркі. Пераважаюць падзолістыя глебы. Найбольш урадлівыя глебы размешчаныя ў цэнтральных раёнах. Плошча сельскагаспадарчых угоддзяў складае 3,6 млн. га.
Заходняя Літва і літоўскі шэльф Балтыйскага мора – перспектыўныя раёны здабычы нафты і прыроднага газу. На паўднёвым усходзе маюцца невялікія радовішчы жалезнай руды. Сустракаюцца вынахады гранітаў. У раёне Акмяне, які стаў цэнтрам вытворчасці цэменту, вядзецца здабыча вапнякоў. На марскім узбярэжжы сустракаецца бурштын.
У Літве больш за 5 тыс. азёр. Большасць рэк належаць басейну Нямунаса (Нёмана), галоўнай ракі Літвы (агульная працягласць ракі 937 км, з якіх 475 км прыходзяцца на Літву).
Лясамі пакрыта 1,8 млн. га. Найбольш распаўсюджаная хвоя, але сустракаюцца таксама елка, бяроза, алешына, асіна, дуб і ясень. Шмат зайцаў, аленяў і дзікоў; не рэдкасць ласі. Распаўсюджаныя фазаны, цецерукі, качкі і лебедзі. У летнія месяцы ля вады можна сустрэць шмат буслаў.
Унікальныя прыродныя аб'екты Літвы ўзяты пад ахову ў запаведніках і нацыянальных парках.
Насельніцтва
Літву насяляе каля 3,51 млн. чал.
Самыя буйныя гарады Літвы (па звестках на 2005 г.):
83.5% of насельніцтва Літвы належаць да этнічных літоўцаў, якія размаўляюць па-літоўску (літоўская мова - адна з двух існуючых балтыйскіх моў), на дзяржаўнай мове краіны. Найбольш значныя нацыянальныя меншасці: палякі (6.7%), рускія (6.3%), беларусы (1.2%).
Традыцыйнай рэлігіяй Літвы з'яўляецца каталіцтва. Рыма-каталіцкі касцёл з'яўляецца асноўнай рэлігіяй для літоўцаў яшчэ з часоў хрышчэння Літвы ў XIV ст.. Не менш за 79% літоўцаў з'яўляюцца каталікамі. Пратэстанцкая супольнасць складае 1.9% ад агульнага насельніцтва. Пратэстанты кампактна жывуць у паўночнай і заходняй частках Літвы. Таксама ў краіне жывуць наступныя рэлігійныя меншасці: праваслаўныя, 4.9 % насельніцтва (у асноўным рускія), іудзеі, мусульмане, караімы (старажытнае адгалінаванне ад іудаізму, прадстаўленае ў Літве суполкай з Тракая), якія разам складаюць каля 1.6 % насельнікаў краіны
Глядзі таксама
Спасылкі
