Article on other languages:
- Latyn
- Latein
- ሮማይስጥ
- Latín
- Lǣden
- لغة_لاتينية
- ܠܫܢܐ_ܠܛܝܢܝܐ
- Llatín
- Latın_dili
- Latein
- Tataramon_na_Latin
- Латински_език
- লাতিন_ভাষা
- Latin
- Latinski_jezik
- Llatí
- Lá-dĭng-ngṳ̄
- Pinulongang_Latin
- Lingua_latina
- Latina
- Лати́ньскъ_ѩꙁꙑ́къ
- Латтин_чĕлхи
- Lladin
- Latin
- Latein
- Latinki
- Λατινική_γλώσσα
- Latin
- Latina_lingvo
- Latín
- Ladina_keel
- Latin
- زبان_لاتین
- Latina
- Latin
- Latin
- Lenghe_latine
- Latynsk
- Laidin
- Laideann
- Lingua_latina
- Latinañe'ẽ
- Ladjyn
- לטינית
- लातिनी_भाषा
- Latinski_jezik
- Łaćonšćina
- Latin_nyelv
- Լատիներեն
- Lingua_latin
- Bahasa_Latin
- Latína
- Lingua_latina
- ラテン語
- Basa_Latin
- ლათინური_ენა
- Kilatini
- 라틴어
- Zimanê_Latînî
- Latin
- Lingua_Latina
- Lingua_Latina
- Latäin
- Latien
- Lengua_latinn-a
- Latin
- Latina
- Lotynų_kalba
- Latīņu_valoda
- Latina
- Латински_јазик
- ലാറ്റിന്
- लॅटिन_भाषा
- Bahasa_Latin
- Latintlahtōlli
- Lengua_latina
- Latiensche_Spraak
- ल्याटिन_भाषा
- Latijn
- Latin
- Latin
- Latinum
- Latîn
- Latin
- Латинаг_æвзаг
- Łacina
- Latim
- Latin_simi
- Latin
- Limba_latină
- Латинский_язык
- Латыын_тыла
- Limba_latina
- Lingua_latina
- Laitin_leid
- Latinski_jezik
- Latin_language
- Latinčina
- Latinščina
- Gjuha_latine
- Латински_језик
- Basa_Latin
- Latin
- Kilatini
- Uaćina
- இலத்தீன்
- Забони_лотинӣ
- ภาษาละติน
- Wikang_Latin
- Tok_Latin
- Latince
- Латинська_мова
- Lotin_tili
- Łéngoa_latina
- Latinh
- Latén
- 拉丁文
- לאטיין
- Ede_Latini
- 拉丁语
 |
Старонка патрабуе ўдакладнення арфаграфіі спраўдзіць арфаграфію можна з дапамогай адмысловых праграм |
| Лацінская (Lingua Latina) | |
|---|---|
| Ужываецца ў: | Ватыкан |
| Рэгіён: | Апеніны |
| Колькасць носьбітаў: | няма |
| Класіфікацыя: | Індаеўрапейская Італійскія |
| Афіцыйны статус | |
| Афіцыйная мова ў: | Ватыкане |
| Рэгулюецца: | Рымскай каталіцкай царквой |
| Код мовы | |
| ISO 639-1 | la |
| ISO 639-2(B) | lat |
| ISO 639-2(T) | lat |
| SIL | LTN |
ЛАЦІ́НСКАЯ МОВА, лаці́на (па-лацінску: Lingua Latina) — мёртвая мова з індаеўрапейскай групы моваў (італійскай падгрупы), якая зрабіла вялікі ўплыў на многія мовы свету. Афіцыйная мова Ватыкану і каталіцкай царквы. Выкарыстоўваецца ў біялогіі і медыцыне. Алфавіт — лацінскі. Паводле граматычнага ладу — флектыўная.
Змест |
Лаціна ў гісторыі
На лаціне размаўляла племя лацінаў у вобласці Лацый (Latium), у заходняй частцы сярэдняй Італіі. Першыя старажытныя пісьмовыя помнікі датуюцца 6-м ст. д.н.э. У канцы 2-га ст. д.н.э. стала дзяржаўнай мовай Рымскай імперыі, у т.л. Брытаніі, Дакіі, дзе, як дзяржаўная мова, уплывала на мясцовыя, кельцкія, іберыйскія, германскія, мовы. У выніку на ўскрайках Рымскай імперыі фармаваліся дыялекты лацінскай мовы (вульгарная лаціна, "latina vulgata"). У сяр. 1 тысячагоддзя з дыялектаў пачалі развівацца раманскія мовы: французская, італьянская, іспанская, румынская і г.д.
У Сярэднявеччы лаціна сталася ў Еўропе міжнароднай мовай навукі, адукацыі, філасофіі і дыпламатыі. На ёй пісалі Ісак Ньютан, Томас Мор, Мікалай Капернік, Мікола Гусоўскі. Яе добра ведалі Францыск Скарына і Сымон Будны. У часы Адраджэння моладзь Вялікага Княства Літоўскага вывучала лацінскую мову ў вучэльнях Заходняй Еўропы. Лацінская мова зрабіла пэўны ўплыў на развіццё беларускай, напр., у складзе лексікона.
Фанетыка мовы
Лацінская мова характарызуецца выразнай вымовай галосных і зычных, галосныя бываюць доўгія і кароткія, індаеўрапейскае s паміж галоснымі пераходзіць у r, проціпастаўленне прыдыхальных і непридыхательных зычных, характэрнае для шматлікіх іншых старых індаеўрапейскіх моў, у лацінскай мове адсутнічае.
Граматыка мовы
Лаціна мае складаную сістэму скланення назоўнікаў, якія маюць шэсць тыпаў скланення. Лік склонаў у лацінскай мове досыць вялікі і падобны на колькасць склонаў у славянскіх мовах. Прыметнік бывае трох родаў і падпарадкоўваецца назоўнікам у родзе. Дзеяслоў валодае вельмі багатай сістэмай часоў з адрозніваннем имперфекта і перфекта ў мінулым часе. У лацінскага дзеяслова тры лады, чатыры змянення, ёсць мноства няправільных дзеясловаў. Багацце флектыўных форм у спалучэнні з традыцыйнымі спосабамі словаўтварэння робіць лацінскую мову вельмі гнуткай і здольнай выяўляць складаныя паняцці і сітуацыі.
Лексіка мовы
У лацінскай мове ёсць трохі грэцкіх запазычанняў, але асноўная частка лексікі самастойная. Існуе шмат спосабаў стварэння новых слоў з дапамогай суфіксаў і прыставак.
